Neidio i'r prif gynnwys

Dyffryn Ffestiniog

Character Areas

Ironstone mine, railway and road routes

Ardal 33 Llidiart Yspytty

Cefndir Hanesyddol Coridor trafnidiaeth ‘gysylltiol’ yw hwn sy’n gorwedd rhwng y clogwyni serth uwchben Tremadog, y corsydd sydd wedi’u draenio yn Nhraeth Mawr ac anheddau Tremadog a Phenmorfa.…
Gweld mwy Ardal 33 Llidiart Yspytty
Yn ôl i'r map
19th-century settlement

Ardal 32 Penrhyndeudraeth

Cefndir Hanesyddol Ar ddiwedd y drydedd ganrif ar ddeg, plwyf Penrhyndeudraeth (yr oedd yr ardal hon yn rhan ohono) oedd y plwyf mwyaf cefnog o bell ffordd ym…
Gweld mwy Ardal 32 Penrhyndeudraeth
Yn ôl i'r map
Quarry, industrial archaeology

Ardal 31 Chwarel Minffordd

Cefndir Hanesyddol Chwarel gwenithfaen yw hon a agorwyd am y setiau yn yr 1870au, wedi i reilffordd Aberystwyth ac Arfordir Cymru agor. Erbyn hyn mae Tarmac Quarry Products…
Gweld mwy Ardal 31 Chwarel Minffordd
Yn ôl i'r map
Woodlands, field patterns, industrial remains

Ardal 30 Llethrau Brondanw

Cefndir Hanesyddol Ardal fechan yw hon ar lethrau’r penrhyn sy’n wynebu’r gogledd. Yn hanesyddol, dominyddwyd yr ardal gan y tai ym Mhlas Brondanw ac yn y Parc, lle…
Gweld mwy Ardal 30 Llethrau Brondanw
Yn ôl i'r map
Valley floor, meadowlands

Ardal 29 Llawr dyffryn Afon Dwyryd

Cefndir Hanesyddol Mae’r ardal hon o gymeriad hanesyddol yn cwmpasu llawr dyffryn Dwyryd, sy’n cynnwys y tir gorlanw isel (hyd at Faentwrog) a’r tir uchel y tu hwnt…
Gweld mwy Ardal 29 Llawr dyffryn Afon Dwyryd
Yn ôl i'r map
Wooded slopes

Ardal 28 Llethrau coediog isaf, mynyddoedd y Moelwyn

Cefndir Hanesyddol Cyfeirir yma at lethrau isaf Moelwyn Bach sy’n ymestyn i lawr i Afon Dwyryd. Bu’r ardaloedd hyn yn rhan o ystadau Oakeley a'r Dduallt yn y…
Gweld mwy Ardal 28 Llethrau coediog isaf, mynyddoedd y Moelwyn
Yn ôl i'r map
19th-century agricultural landscape

Ardal 27 Penrhyn-Garth

Cefndir Hanesyddol Penrhyn oedd hwn nes i’r Traeth Mawr gael ei ddraenio ym 1813. Roedd mewn safle da ar gyfer masnachu (yn agored i'r môr gyda safleoedd ar…
Gweld mwy Ardal 27 Penrhyn-Garth
Yn ôl i'r map
Intermediate hillslopes, agriculture, industry, afforestation

Ardal 26 Llethrau canolig cadwyn y Moelwyn

Cefndir Hanesyddol Mae llethrau canolig y Moelwyn, a’r rheini wedi’u hamgáu’n rhannol, yn cynnwys ardal anferth ac amrywiol. Mae’r adnoddau wedi bod yn cael eu defnyddio ers y…
Gweld mwy Ardal 26 Llethrau canolig cadwyn y Moelwyn
Yn ôl i'r map

Ardal 25 Coed Llyn y Garnedd

Cefndir Hanesyddol Yn bennaf, ardal o goedwig o'r ugeinfed ganrif yw hon, yn cynnwys rhywfaint o goetir hynafol a lled-naturiol ac mae'n rhannol orchuddio caeau blaenorol a rhywfaint…
Gweld mwy Ardal 25 Coed Llyn y Garnedd
Yn ôl i'r map
Improved pasture, unenclosed hillslopes, woodland

Ardal 24 Cwm Bowydd-Gelli

Cefndir Hanesyddol Roedd yr ardal hon yn arfer bod yn rhan o ffermydd Cwm Bowydd a Maenofferen, ac mae’n gorwedd yn union i’r de o dref Blaenau Ffestiniog.…
Gweld mwy Ardal 24 Cwm Bowydd-Gelli
Yn ôl i'r map
19th-century village

Ardal 23 Prenteg

Cefndir Hanesyddol Pentref bychan, sy’n perthyn gan fwyaf i’r bedwaredd ganrif ar bymtheg. Mae’n bosibl mai'r rheswm dros ei fodolaeth yw ei leoliad wrth odre'r ffordd o Gwmystradllyn,…
Gweld mwy Ardal 23 Prenteg
Yn ôl i'r map
Post-medieval unit houses; early gardens

Ardal 22 Parc

Cefndir Hanesyddol Mae gan y safle hynod ddiddorol hwn grwp o bedwar o dai, ynghyd â dwy ysgubor fawr ac adeiladau cysylltiedig. Mae’r ty cyntaf, a godwyd, mae'n…
Gweld mwy Ardal 22 Parc
Yn ôl i'r map
19th-century industrialist’s house and garden.

Ardal 21 Plas Weunydd

Cefndir Hanesyddol Ty a gardd diwydiannwr, a godwyd ym 1870 ar gyfer teulu’r Greaves, tenantiaid chwarel lechi Llechwedd, ar safle Ty Crwn, anheddiad amaethyddol cynharach. Mae’n briodol bod…
Gweld mwy Ardal 21 Plas Weunydd
Yn ôl i'r map
Early 19th-century estate village

Ardal 20 Tremadog

Cefndir Hanesyddol Mae Tremadog yn enghraifft neilltuol o gymuned drefol wedi’i chynllunio. Fe’i crëwyd gan William Alexander Madocks ar dir a adenillwyd o’r Traeth Mawr pan godwyd yr…
Gweld mwy Ardal 20 Tremadog
Yn ôl i'r map
19th-century estate village, work of Clough Williams-Ellis

Ardal 19 Garreg

Cefndir Hanesyddol Efallai mai rhan o’r rheswm dros fodolaeth yr anheddiad bach hwn yw ei fod yn fan glanio o’r môr cyn codi’r Cob. Datblygodd y pentref yn…
Gweld mwy Ardal 19 Garreg
Yn ôl i'r map
19th-century estate village

Ardal 18 Maentwrog

Cefndir Hanesyddol Sefydlwyd Maentwrog mae’n debyg oherwydd y ffaith y saif ar bwynt mordwyadwy uchaf Afon Dwyryd, a’r man lle y croesir yr afon gan sawl llwybr, gan…
Gweld mwy Ardal 18 Maentwrog
Yn ôl i'r map
19th and 20th-century industrial landscape

Ardal 17 Ardal ddiwydiannol Llyn Stwlan/Llyn Ystradau

Cefndir Hanesyddol Ardal a ddatblygwyd yn wreiddiol, yn enwedig yng nghanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg, ar gyfer llechi ac wedi hynny ar gyfer sinc a setiau (gweler…
Gweld mwy Ardal 17 Ardal ddiwydiannol Llyn Stwlan/Llyn Ystradau
Yn ôl i'r map
Unenclosed mountain, traces of quarrying

Ardal 16 Llethrau uchaf mynyddoedd y Moelwyn

Cefndir Hanesyddol Dyma ardal fawr o ucheldir anghysbell a gerwin sy’n cynnwys sawl copa uchel a’r pwysicaf ohonynt yw Manod Mawr, Manod Bach a Moelwyn Mawr. Ceir gweddillion…
Gweld mwy Ardal 16 Llethrau uchaf mynyddoedd y Moelwyn
Yn ôl i'r map
This small area at the top of the area of reclaimed Traeth and at the former mouth of the Afon Glaslyn, contains a number of small, but significant sub-medieval buildings and is characterised by ancient oak woodland growing on small rocky knolls.

Ardal 15 Coetir o gwmpas Hafod Garregog

Cefndir Hanesyddol Mae’r ardal fach hon uwchlaw’r ardal o’r Traeth a adenillwyd ac wrth gyn aber Afon Glaslyn yn cynnwys nifer o adeiladau canoloesol diweddarach bach ond pwysig…
Gweld mwy Ardal 15 Coetir o gwmpas Hafod Garregog
Yn ôl i'r map
The story of the building of the Cob, and the reclamation of the traeth is described in considerable detail by E Beazley in her book 'Madocks & the Wonder of Wales'.

Ardal 14 Aberglaslyn – tir a adenillwyd

Cefndir Hanesyddol Tir a neilltuwyd i William Alexander Madocks fel rhan o Ddeddf Cau Tir 1803. Draeniwyd y tir ganddo fel rhan o’r broses o adeiladu’r argloddiau amrywiol.…
Gweld mwy Ardal 14 Aberglaslyn – tir a adenillwyd
Yn ôl i'r map
19th-century industrial sites

Ardal 13 Chwareli llechi Blaenau Ffestiniog

Cefndir Hanesyddol Chwareli llechi, dan berchnogaeth amrywiol ystadau Oakeley, Newborough a Gelli. Agorwyd y cyntaf yn Niffwys c. 1760 ond dim ond ar ôl i William Turner gyrraedd…
Gweld mwy Ardal 13 Chwareli llechi Blaenau Ffestiniog
Yn ôl i'r map
19th- century slate quarries and incline system

Ardal 12 System incleiniau a chwareli llechi Cwm Croesor a Rhosydd

Cefndir Hanesyddol Bwlch mynydd rhwng Croesor a dyffryn Ffestiniog a ddefnyddiwyd yn eang ar gyfer llechi, yn bennaf mewn gwaith tanddaearol er bod rhai pyllau agored wedi’u hagor.…
Gweld mwy Ardal 12 System incleiniau a chwareli llechi Cwm Croesor a Rhosydd
Yn ôl i'r map
The village was developed by Hugh Beaver Roberts, owner of the Croesor estate, as part of the plan to develop the area’s mineral resources. It is likely that much of the village dates from the mid-1860s, when the tramway was laid along the valley, though there are some later 19th-century houses.

Ardal 11 Croesor

Cefndir Hanesyddol Pentref chwarel o’r bedwaredd ganrif ar bymtheg yw pentref bach Croesor. Fe’i lleolir ar dyrpeg y deunawfed ganrif o Dan y Bwlch i Nanmor. Fe’i datblygwyd…
Gweld mwy Ardal 11 Croesor
Yn ôl i'r map
The town of Porthmadog came into being as a consequence of the draining of the Traeth Mawr by William Alexander Madocks and the unintended creation of a harbour by the newly-channelled Afon Glaslyn where it passed through the sluice gates. It is a town built partly on made-up land, partly on higher ground.

Area 10 Porthmadog

Cefndir Hanesyddol Daeth tref Porthmadog i fodolaeth o ganlyniad i ddraenio'r Traeth Mawr gan William Alexander Madocks a’r ffaith y crëwyd harbwr yn anfwriadol gan Afon Glaslyn a…
Gweld mwy Area 10 Porthmadog
Yn ôl i'r map

Ardal 9 Harbwr Porthmadog

Cefndir Hanesyddol Harbwr dwr dwfn a grëwyd yn anfwriadol o ganlyniad i adeiladu’r Cob ym 1808-1813, a sianelodd ddyfroedd Afon Glaslyn rhwng Ynys Towyn a’r Grîn. Mae’r cei…
Gweld mwy Ardal 9 Harbwr Porthmadog
Yn ôl i'r map
Post-medieval house, gardens, garden designer association

Ardal 8 Wern

Cefndir Hanesyddol Bu ty yn y Wern ers o leiaf ddiwedd y cyfnod canoloesol, ac y mae eglwys plwyf Penmorfa gerllaw, yn debygol o fod yn un a…
Gweld mwy Ardal 8 Wern
Yn ôl i'r map
From the start the village had to contribute to its own upkeep and so it has always been open to visitors, from the time the original house was converted to a hotel. The stream of visitors has included many notables – Noel Coward, for instance, wrote Blithe Spirit while staying there – and more recently the village provided the setting for the cult TV series The Prisoner.

Ardal 7 Portmeirion

Cefndir Hanesyddol Bu Clough Williams-Ellis yn datblygu’r syniad ers tro o greu pentref a fyddai’n cynnwys adeiladau da ond heb fod mewn unrhyw arddull gyson, er mwyn profi…
Gweld mwy Ardal 7 Portmeirion
Yn ôl i'r map
Sub-medieval dwelling and 20th-century gardens.

Ardal 6 Plas Brondanw

Cefndir Hanesyddol Ty, o’r ail ganrif ar bymtheg mae’n debyg, gyda llawer o ychwanegiadau diweddarach, a oedd yn wreiddiol yn ddeulawr, ond bellach yn dri llawr, gyda thy'r…
Gweld mwy Ardal 6 Plas Brondanw
Yn ôl i'r map
The first house on the site was probably built by Robert Griffith in about 1748, as successor to a house on another, but nearby, site, possibly where the Oakeley Arms is now located. The new site was undoubtedly chosen for its fine view over Maentwrog and the Vale of Ffestiniog. The present house incorporates some parts of the eighteenth-century house but was rebuilt, much larger, in the late nineteenth century.

Ardal 5 Plas Tan y Bwlch

Cefndir Hanesyddol Mae’n debyg y codwyd y ty cyntaf ar y safle gan Robert Griffith oddeutu 1748, fel olynydd i dy arall ar safle arall gerllaw, o bosibl…
Gweld mwy Ardal 5 Plas Tan y Bwlch
Yn ôl i'r map
An eighteenth-century farmhouse transformed by William Alexander Madocks into the first Regency house in north-west Wales. The site was chosen chiefly for the view and in order to accommodate the larger house the hillside behind was cut back, leaving an exposed rock face. Stables and outbuildings are a short distance to the west.

Ardal 4 Tan yr Allt

Cefndir Hanesyddol Ffermdy o’r ddeunawfed ganrif a drawsnewidiwyd gan William Alexander Madocks i fod y ty cyntaf o gyfnod y Rhaglywiaeth yng ngogledd-orllewin Cymru. Dewiswyd y safle yn…
Gweld mwy Ardal 4 Tan yr Allt
Yn ôl i'r map
19th-century narrow gauge railway and infrastructure

Ardal 3 Rheilffordd Ffestiniog

Cefndir Hanesyddol Agorwyd rheilffordd gul lled 2 a weithid gan geffyl a disgyrchiant ym 1836 i gludo llechi o Flaenau Ffestiniog at y môr ym Mhorthmadog, a arweiniodd…
Gweld mwy Ardal 3 Rheilffordd Ffestiniog
Yn ôl i'r map
An area bounded to the south-east by the Afon Teigl, which includes the enclosures on the lower slopes of Manod Mawr down to the better agricultural land around Pengwern, this is one of only three or four areas within the study whose dominant characteristic is agricultural (see also 24, 26 and 27). It lies to the south and south-east of Blaenau Ffestiniog and defines the outer edge of the study.

Ardal 2 Cwm Teigl

Cefndir Hanesyddol rdal ag Afon Teigl yn ffin iddi yn y de ddwyrain, ac sy’n cynnwys y tiroedd caeedig ar lethrau isaf y Manod Mawr i lawr at…
Gweld mwy Ardal 2 Cwm Teigl
Yn ôl i'r map
A horseshoe-shaped settlement built on a natural shelf near the break of slope at the head of a valley, surrounded by slate-rubble tips; the largest town in the former county of Merioneth. A number of sub-medieval farmhouses survive near the break of slope, together with dwellings associated with nineteenth century smallholdings carved out of the farms.

Ardal 1 Blaenau Ffestiniog

Cefndir Hanesyddol Anheddiad ar ffurf pedol a adeiladwyd ar silff naturiol ger toriad y llethr ym mlaenau’r dyffryn, wedi’i amgylchynu gan domenni llechi, y dref fwyaf yn yr…
Gweld mwy Ardal 1 Blaenau Ffestiniog
Yn ôl i'r map