Rhwng 2003 a 2005, cynhaliodd Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed raglen o arolygon a gyllidwyd gan Cadw i asesu’r holl henebion angladdol a defodol cynhanesyddol hysbys yn Sir Benfro a Cheredigion, gan adeiladu ar waith cynharach yn Sir Gaerfyrddin. Ymwelwyd â chyfanswm o 1,100 safle yn y maes, a chadarnhawyd bod y mwyafrif yn henebion cynhanes tebygol neu bosibl. Ychwanegodd yr arolygon dros 130 o gofnodion newydd at y Cofnod Amgylchedd Hanesyddol, gydag argymhelliad i restru dros 170 o safleoedd. Gan gwmpasu blociau ucheldir, dyffrynnoedd afonydd a thirweddau arfordirol, mae’r gwaith wedi datblygu ein gwybodaeth am arferion claddu a defodau yn sylweddol o’r cyfnod Neolithig drwy’r Oes Efydd yn ne-orllewin Cymru.
