Ôl cnydau mewn tiroedd caeedig yn dde-orllewin Cymru 2007: Arolwg geoffisegol

Mae yna dros 60 o gaeau yn cynnwys ôl cnydau wedi’u hadnabod ledled de Ceredigion a gogledd Penfro ers y 1980au, a llawer ohonynt yn cyfonglog—siâp unigryw i’r ardal hon. O 2004 i 2007, cynhaliwyd arolygon geoffisegol a chynhelir cloddiadau penodol i ymchwilio amrywiaeth o’r safleoedd hyn, gan ddatgelu er bod y dystiolaeth yr arwyneb yn isel, mae archaeoleg gudd sylweddol yn goroesi. Mae nodweddion fel tŷ crwn, lle tân, tyllau pyst, a ffosydd yn syrthio ar weithgaredd aneddiadau o’r Oes Haearn, er y gallai rhai safleoedd fod yn dyddio’n gynnar neu’n ddiweddarach. Mae’r gwaith hwn wedi gwella ein dealltwriaeth o’r tiroedd caeedig hyn a’u lle yn y dirwedd cynhanesyddol yng Nghymru.